Thường trú nhân Mỹ khác gì với công dân Mỹ?

Thường trú nhân Mỹ là người nước ngoài được phép sinh sống và làm việc lâu dài, hợp pháp tại Hoa Kỳ. Tình trạng này được gọi là Lawful Permanent Resident, còn thẻ xanh là giấy tờ chứng minh tình trạng thường trú. Người giữ thẻ xanh có nhiều quyền lợi nhưng vẫn phải tuân thủ quy định về thuế, cư trú, xuất nhập cảnh và chưa có đầy đủ quyền của công dân Mỹ.

1. Thường trú nhân Mỹ là gì?

Thường trú nhân Mỹ, tên tiếng Anh là Lawful Permanent Resident, là người được chính phủ Hoa Kỳ cấp quyền cư trú lâu dài tại quốc gia này. Có thể sinh sống, học tập và làm việc hợp pháp tại Mỹ nếu tiếp tục đáp ứng các quy định về duy trì tình trạng.

Sau khi được chấp thuận, người này thường được cấp Permanent Resident Card, Form I-551, còn được gọi phổ biến là thẻ xanh. Trên thẻ thể hiện thông tin nhận dạng, số đăng ký người nước ngoài, ngày trở thành thường trú nhân và thời hạn của thẻ.

Cần phân biệt rõ:

• Tình trạng thường trú là tư cách pháp lý của một người trong hệ thống di trú Mỹ.
• Thẻ xanh là giấy tờ được sử dụng để chứng minh tình trạng đó.
• Thẻ xanh 10 năm hết hạn thường không đồng nghĩa tình trạng thường trú tự động chấm dứt, nhưng chủ thẻ vẫn cần gia hạn hoặc thay thẻ để có bằng chứng hợp lệ.
• Thẻ xanh có điều kiện hai năm không được gia hạn như thẻ 10 năm. Chủ thẻ phải nộp hồ sơ xóa điều kiện đúng thời hạn.

USCIS hiện cấp hai loại thẻ phổ biến:

Theo USCIS về quyền và trách nhiệm của thường trú nhân, quyền cư trú có thể bị ảnh hưởng nếu người giữ thẻ thực hiện hành vi khiến họ bị xem là từ bỏ tình trạng hoặc thuộc trường hợp có thể bị trục xuất theo luật.

Phân biệt tình trạng thường trú và thẻ xanh Mỹ

2. Các con đường trở thành thường trú nhân Mỹ

Không có một quy trình chung cho tất cả đương đơn. Điều kiện, thời gian chờ và hồ sơ cần chuẩn bị phụ thuộc vào diện định cư được áp dụng.

Bảo lãnh gia đình

Công dân hoặc thường trú nhân Mỹ có thể bảo lãnh một số người thân đủ điều kiện. Công dân Mỹ có phạm vi bảo lãnh rộng hơn, bao gồm vợ hoặc chồng, con, cha mẹ và anh chị em trong những trường hợp tương ứng.

Thường trú nhân chỉ có thể trực tiếp nộp hồ sơ bảo lãnh cho:

• Vợ hoặc chồng.
• Con chưa kết hôn dưới 21 tuổi.
• Con chưa kết hôn từ 21 tuổi trở lên.

Thường trú nhân không thể trực tiếp bảo lãnh cha mẹ, anh chị em hoặc con đã kết hôn. Người bảo lãnh phải trở thành công dân Mỹ trước khi có thể nộp hồ sơ cho các nhóm thân nhân này.

Thường trú nhân có thể bảo lãnh một số thành viên gia đình

Định cư theo diện việc làm

Một số người lao động có thể trở thành thường trú nhân dựa trên năng lực chuyên môn, bằng cấp, thành tích, công việc hoặc nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp Mỹ. Tùy diện, hồ sơ có thể yêu cầu doanh nghiệp bảo lãnh, chứng nhận lao động hoặc bằng chứng cho thấy đương đơn đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.

Việc đơn bảo lãnh lao động được chấp thuận chưa phải lúc nào cũng đồng nghĩa đương đơn đã có thẻ xanh. Người này còn phải hoàn tất thủ tục lãnh sự hoặc điều chỉnh tình trạng và chờ visa sẵn có nếu diện định cư bị giới hạn số lượng hằng năm.

Đầu tư EB-5

Chương trình EB-5 cho phép nhà đầu tư nước ngoài xin định cư khi thực hiện khoản đầu tư đủ điều kiện và đáp ứng yêu cầu tạo việc làm theo quy định.

Nhà đầu tư độc lập thường sử dụng mẫu I-526, còn nhà đầu tư tham gia dự án thông qua trung tâm vùng sử dụng mẫu I-526E. Việc USCIS chấp thuận I-526 hoặc I-526E chưa đồng nghĩa nhà đầu tư đã trở thành thường trú nhân.

Sau đó, nhà đầu tư phải hoàn tất một trong hai thủ tục:

• Xin visa định cư tại cơ quan lãnh sự và nhập cảnh Hoa Kỳ; hoặc
• Xin điều chỉnh tình trạng tại Mỹ nếu đủ điều kiện.

Nhà đầu tư và thành viên gia đình đủ điều kiện ban đầu được cấp tình trạng thường trú có điều kiện trong hai năm. Mẫu I-829 phải được nộp trong khoảng 90 ngày ngay trước ngày kỷ niệm hai năm được cấp tình trạng này để đề nghị xóa điều kiện.

Nhà đầu tư EB-5 phải hoàn tất nhiều bước để nhận thẻ xanh

Những con đường khác

Ngoài gia đình, việc làm và đầu tư, một người còn có thể đủ điều kiện trở thành thường trú nhân thông qua:

• Chương trình Diversity Visa.
• Quy chế tị nạn hoặc asylum.
• Một số diện dành cho nạn nhân của hành vi phạm tội hoặc mua bán người.
• Các chương trình nhân đạo và diện nhập cư đặc biệt.
• Một số quy định riêng được Quốc hội Hoa Kỳ ban hành.

Mỗi con đường có tiêu chuẩn và giới hạn khác nhau. Việc một người phù hợp với một diện không có nghĩa họ cũng đáp ứng điều kiện của diện khác.

3. Thường trú nhân Mỹ có những quyền lợi nào?

Quyền lợi của thường trú nhân tương đối rộng, nhưng không hoàn toàn giống công dân Hoa Kỳ.

Sinh sống và làm việc lâu dài tại Mỹ

Người có thẻ xanh được sinh sống tại bất kỳ tiểu bang nào và làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, một số công việc liên bang hoặc vị trí liên quan đến an ninh có thể yêu cầu ứng viên phải có quốc tịch Mỹ.

Thường trú nhân cũng có thể tự kinh doanh, thành lập doanh nghiệp hoặc đầu tư nếu đáp ứng các quy định liên quan.

Được pháp luật Hoa Kỳ bảo vệ

Được bảo vệ theo pháp luật liên bang, tiểu bang và địa phương. Họ có quyền tiếp cận hệ thống tòa án và các cơ chế bảo vệ hợp pháp khi xảy ra tranh chấp hoặc bị xâm phạm quyền lợi.

Quyền này không loại trừ trách nhiệm tuân thủ pháp luật. Một số vi phạm hình sự hoặc hành vi gian dối liên quan đến hồ sơ di trú có thể dẫn đến thủ tục trục xuất.

Học tập tại Mỹ

Người có thẻ xanh có thể học tại các trường công lập hoặc tư thục mà không phải duy trì tình trạng visa du học. Họ cũng có thể đủ điều kiện tiếp cận một số chương trình hỗ trợ tài chính nếu đáp ứng yêu cầu riêng.

Mức học phí dành cho cư dân tiểu bang không được áp dụng tự động chỉ vì người học có thẻ xanh. Khả năng hưởng học phí in-state còn phụ thuộc vào thời gian cư trú, nơi ở thực tế, sự phụ thuộc tài chính và chính sách của từng tiểu bang hoặc trường học.

Bảo lãnh một số người thân

Thường trú nhân có thể nộp đơn bảo lãnh vợ hoặc chồng và con chưa kết hôn. Tuy nhiên, các diện này thường thuộc nhóm ưu tiên gia đình, có giới hạn visa hằng năm và có thể phát sinh thời gian chờ.

Nếu người bảo lãnh nhập quốc tịch trong khi hồ sơ đang được giải quyết, diện bảo lãnh có thể thay đổi. Gia đình nên kiểm tra lại tình trạng hồ sơ và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.

Tiếp cận một số chương trình phúc lợi

Người có thẻ xanh có thể đủ điều kiện tham gia Social Security, Medicare, Medicaid hoặc các chương trình hỗ trợ khác, nhưng không phải mọi thường trú nhân đều được hưởng ngay.

Điều kiện thường phụ thuộc vào:

• Độ tuổi.
• Thu nhập và tài sản.
• Thời gian cư trú.
• Lịch sử làm việc và đóng góp.
• Quy định của từng chương trình hoặc tiểu bang.

Thẻ xanh cũng không tự động đem lại bảo hiểm y tế miễn phí. Thường trú nhân có thể mua bảo hiểm và chỉ được tham gia chương trình hỗ trợ khi đáp ứng các tiêu chuẩn tương ứng.

Có cơ hội xin nhập quốc tịch

Thường trú nhân có thể nộp đơn xin nhập quốc tịch khi đáp ứng đủ điều kiện. Tuy nhiên, quốc tịch không tự động phát sinh sau ba năm hoặc năm năm. Người nộp vẫn phải hoàn thành hồ sơ N-400, phỏng vấn, bài thi nếu áp dụng và lễ tuyên thệ.

Những quyền lợi chính của thường trú nhân Mỹ

4. Nghĩa vụ của thường trú nhân Mỹ

Bên cạnh quyền lợi, người có thẻ xanh cần thực hiện đầy đủ những trách nhiệm liên quan đến pháp luật, thuế và cư trú.

Tuân thủ pháp luật

Thường trú nhân phải tuân thủ luật liên bang, tiểu bang và địa phương. Một số hành vi có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với tình trạng di trú, bao gồm:

• Gian dối hoặc khai sai trong hồ sơ.
• Một số vi phạm hình sự.
• Tự nhận mình là công dân Hoa Kỳ.
• Bỏ phiếu trong cuộc bầu cử chỉ dành cho công dân.
• Hỗ trợ người khác nhập cảnh trái phép.
• Ký mẫu I-407 từ bỏ tình trạng khi chưa hiểu đầy đủ hậu quả.

Không nên tự kết luận một vi phạm chắc chắn dẫn đến mất thẻ xanh. Hậu quả còn phụ thuộc vào hành vi, hồ sơ kết án, điều luật áp dụng và hoàn cảnh cụ thể.

Khai và nộp thuế đúng quy định

Theo Green Card Test của IRS, người là thường trú nhân tại bất kỳ thời điểm nào trong năm thường được xem là người cư trú tại Mỹ cho mục đích thuế liên bang.

Người cư trú thuế nhìn chung phải khai báo thu nhập trên phạm vi toàn cầu, kể cả thu nhập phát sinh ngoài Hoa Kỳ. Tín dụng thuế nước ngoài, hiệp định thuế hoặc các ngoại lệ chỉ được áp dụng khi người nộp đáp ứng đủ điều kiện. Người có nguồn thu, tài khoản hoặc tài sản tại nhiều quốc gia nên tham khảo chuyên gia thuế quốc tế trước khi kê khai.

Thường trú nhân thường phải khai thu nhập trên phạm vi toàn cầu

Cập nhật địa chỉ với USCIS

Phần lớn người nước ngoài đã đăng ký, bao gồm thường trú nhân, phải thông báo thay đổi địa chỉ cho USCIS trong thời hạn áp dụng, thông thường là 10 ngày kể từ khi chuyển nơi ở. Thay đổi địa chỉ với Bưu điện Hoa Kỳ không đồng nghĩa địa chỉ trong hồ sơ USCIS đã được cập nhật.

Người đang có hồ sơ chờ xử lý cần kiểm tra từng mã hồ sơ để tránh bỏ sót thông báo, lịch hẹn hoặc yêu cầu bổ sung.

Đăng ký Selective Service nếu thuộc đối tượng

Hầu hết nam công dân và nam giới nhập cư từ 18 đến hết 25 tuổi đang sống tại Hoa Kỳ phải đăng ký Selective Service, trừ một số ngoại lệ.

Đăng ký không đồng nghĩa người đó đã gia nhập quân đội hoặc chắc chắn bị gọi nhập ngũ.

Mang theo giấy tờ chứng minh tình trạng

USCIS hướng dẫn thường trú nhân từ 18 tuổi trở lên mang theo bằng chứng đăng ký người nước ngoài hợp lệ. Chủ thẻ cũng nên theo dõi thời hạn của giấy tờ, chuẩn bị gia hạn hoặc thay thẻ khi thẻ bị mất, hư hỏng hay hết hạn.

Đi nước ngoài dài ngày có thể ảnh hưởng tình trạng thường trú

Xóa điều kiện đúng thời hạn

Người có thẻ xanh hai năm phải chủ động nộp hồ sơ xóa điều kiện:

• I-751 đối với thường trú có điều kiện dựa trên hôn nhân.
• I-829 đối với nhà đầu tư EB-5 và thành viên gia đình đủ điều kiện.

Không nên chờ đến khi thẻ hết hạn mới bắt đầu chuẩn bị vì việc nộp sai thời hạn có thể ảnh hưởng đến tình trạng thường trú.

5. Làm thế nào để duy trì tình trạng thường trú?

Thẻ xanh cho phép cư trú lâu dài tại Mỹ nhưng không phải giấy phép để sống chủ yếu ở nước ngoài mà không có giới hạn. Khi thường trú nhân xuất cảnh dài ngày, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét liệu Hoa Kỳ còn là nơi cư trú chính của người đó hay không.

Thời gian ở ngoài Hoa Kỳ cần lưu ý

Thời gian vắng mặt không phải yếu tố duy nhất. Cơ quan có thẩm quyền còn có thể xem xét:

• Mục đích và thời gian dự kiến của chuyến đi.
• Nhà ở và quan hệ gia đình tại Mỹ.
• Công việc hoặc hoạt động kinh doanh.
• Tài khoản ngân hàng, bằng lái và tài sản.
• Cách khai thuế.
• Vé khứ hồi và nguyên nhân kéo dài chuyến đi.
• Những ràng buộc cho thấy Mỹ vẫn là nơi cư trú chính.

Theo USCIS về việc đi lại quốc tế của thường trú nhân, chuyến đi ngắn thường không ảnh hưởng tình trạng. Tuy nhiên, người giữ thẻ vẫn có thể bị xem là đã từ bỏ nơi cư trú nếu hành vi cho thấy họ không có ý định chọn Hoa Kỳ làm nơi ở lâu dài.

Các mốc xuất cảnh thường trú nhân Mỹ cần lưu ý

Reentry permit có bảo đảm giữ thẻ xanh không?

Reentry permit là giấy phép tái nhập cảnh thường được cân nhắc trước chuyến đi dài. Giấy phép này có thể hỗ trợ chứng minh người giữ thẻ chỉ rời Mỹ tạm thời và giúp giải quyết vấn đề giấy tờ khi trở lại sau thời gian dài.

Tuy nhiên, reentry permit không:

• Bảo đảm chắc chắn được nhập cảnh.
• Ngăn tuyệt đối việc xem xét từ bỏ tình trạng.
• Tự động bảo vệ thời gian cư trú liên tục để nhập quốc tịch.
• Thay thế nghĩa vụ duy trì các mối liên hệ thực tế với Hoa Kỳ.

Đương đơn cần có mặt tại Mỹ khi nộp hồ sơ xin reentry permit và thực hiện yêu cầu sinh trắc học theo hướng dẫn áp dụng.

Duy trì thẻ xanh khác với cư trú liên tục

Duy trì tình trạng thường trú và duy trì cư trú liên tục để nhập quốc tịch là hai vấn đề liên quan nhưng không giống nhau.

Một người vẫn có thể là thường trú nhân nhưng chuyến đi dài đã ảnh hưởng đến điều kiện cư trú liên tục của hồ sơ N-400. Theo USCIS Policy Manual về continuous residence:

• Vắng mặt trên sáu tháng nhưng dưới một năm có thể tạo ra giả định làm gián đoạn cư trú liên tục.
• Vắng mặt từ một năm trở lên thường làm gián đoạn cư trú liên tục, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật.
• Tổng số ngày hiện diện thực tế tại Mỹ cũng phải đáp ứng yêu cầu riêng.

Vì vậy, người dự kiến về Việt Nam dài ngày nên đánh giá đồng thời hai vấn đề: khả năng duy trì thẻ xanh và ảnh hưởng đến kế hoạch nhập quốc tịch.

Duy trì thẻ xanh khác với cư trú liên tục để nhập quốc tịch

6. Thường trú nhân khác công dân Mỹ như thế nào?

Khác biệt quan trọng nhất là thường trú nhân vẫn chịu sự điều chỉnh của luật di trú. Công dân Mỹ có quyền bầu cử, sử dụng hộ chiếu Hoa Kỳ và không phải duy trì nơi cư trú tại Mỹ theo cách áp dụng đối với người giữ thẻ xanh.

7. Khi nào thường trú nhân được xin nhập quốc tịch?

Phần lớn thường trú nhân có thể cân nhắc nộp N-400 theo mốc năm năm. Một số người kết hôn và đang sống trong quan hệ hôn nhân với công dân Mỹ có thể đủ điều kiện theo mốc ba năm nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu tương ứng.

Các điều kiện thường được xem xét gồm:

• Đủ 18 tuổi khi nộp đơn.
• Có tình trạng thường trú trong thời gian luật định.
• Duy trì cư trú liên tục.
• Đáp ứng thời gian hiện diện thực tế tại Mỹ.
• Cư trú đủ thời gian trong tiểu bang hoặc khu vực USCIS phụ trách.
• Có phẩm chất đạo đức tốt trong thời kỳ luật định.
• Đáp ứng yêu cầu về tiếng Anh và kiến thức công dân, trừ trường hợp được miễn hoặc điều chỉnh.
• Thể hiện sự gắn bó với các nguyên tắc của Hiến pháp Hoa Kỳ.
• Hoàn thành phỏng vấn và lễ tuyên thệ.

Người kết hôn với công dân Mỹ không tự động có quốc tịch sau ba năm. USCIS vẫn đánh giá thời gian chung sống, tình trạng hôn nhân, cư trú liên tục và các điều kiện khác.

Lộ trình từ thường trú nhân đến công dân Hoa Kỳ

Câu hỏi thường gặp về thường trú nhân

Thẻ xanh 10 năm hết hạn có làm mất tình trạng không?

Thông thường, thẻ vật lý hết hạn không tự động chấm dứt tình trạng thường trú. Tuy nhiên, người giữ thẻ cần gia hạn hoặc thay thẻ để có giấy tờ hợp lệ chứng minh tình trạng và thuận tiện khi làm việc, đi lại hoặc thực hiện thủ tục hành chính.

Thường trú nhân có được bảo lãnh cha mẹ không?

Không. Chỉ công dân Hoa Kỳ từ 21 tuổi trở lên mới có thể nộp hồ sơ bảo lãnh cha mẹ theo diện thân nhân trực hệ. Thường trú nhân chỉ có thể trực tiếp bảo lãnh vợ hoặc chồng và con chưa kết hôn.

Thường trú nhân có được bầu cử không?

Thường trú nhân không được bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang và những cuộc bầu cử chỉ dành cho công dân Hoa Kỳ. Việc đăng ký hoặc bỏ phiếu trái phép có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với tình trạng di trú và hồ sơ nhập quốc tịch.

Về Việt Nam tám tháng có ảnh hưởng hồ sơ quốc tịch không?

Có thể. Chuyến đi trên sáu tháng nhưng dưới một năm có thể tạo ra giả định gián đoạn cư trú liên tục. Người nộp N-400 có thể phải cung cấp bằng chứng về nhà ở, công việc, gia đình, thuế và các mối liên hệ khác để chứng minh vẫn duy trì nơi cư trú tại Mỹ.

Có reentry permit thì chắc chắn giữ được thẻ xanh không?

Không. Reentry permit là bằng chứng hỗ trợ quan trọng nhưng không bảo đảm tuyệt đối việc nhập cảnh hoặc duy trì tình trạng. Cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể đánh giá toàn bộ hoàn cảnh và ý định cư trú của người giữ thẻ.

I-526E được chấp thuận đã có thẻ xanh chưa?

Chưa. Sau khi I-526E được chấp thuận, nhà đầu tư còn phải hoàn tất thủ tục xin visa định cư và nhập cảnh Hoa Kỳ hoặc được USCIS chấp thuận điều chỉnh tình trạng tại Mỹ.

Thường trú nhân có phải khai thu nhập tại Việt Nam không?

Người đáp ứng Green Card Test thường được xem là người cư trú thuế Hoa Kỳ và phải khai báo thu nhập toàn cầu theo quy định. Tuy nhiên, số thuế thực tế, tín dụng thuế nước ngoài và nghĩa vụ báo cáo tài khoản phụ thuộc vào từng trường hợp. Người có tài sản hoặc nguồn thu tại Việt Nam nên được chuyên gia thuế quốc tế tư vấn riêng.

Kết luận

Trở thành thường trú nhân Mỹ mở ra quyền sinh sống, học tập và làm việc lâu dài tại Hoa Kỳ, đồng thời tạo cơ hội bảo lãnh một số người thân và xin nhập quốc tịch khi đủ điều kiện. Tuy nhiên, thẻ xanh cũng đi kèm nghĩa vụ về thuế, cư trú, cập nhật thông tin và tuân thủ pháp luật.

Đặc biệt, người thường xuyên đi lại giữa Việt Nam và Mỹ hoặc sở hữu thẻ xanh có điều kiện cần theo dõi chặt chẽ lịch xuất nhập cảnh và thời hạn nộp hồ sơ. Trước một quyết định có thể ảnh hưởng tình trạng di trú, nhà đầu tư và gia đình có thể liên hệ Đầu Tư Mỹ để được phân tích lộ trình phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

CÔNG TY ĐẦU TƯ MỸ

• Địa chỉ: Lầu 19, Phòng 1901, Saigon Trade Center, 37 Tôn Đức Thắng, P. Sài Gòn, TP. HCM
• Điện thoại: +84 28 3222 16533
• Hotline: +84 909 39 69 99
• Email: info@dautumy.us

Tweet